KIRIK VİDAYI YUVASINDAN NASIL ÇIKARTIRIM ?

Yazan: Jim Innes (RC Heli Magazine)

Tercüme: T. Cenk Sarıuçak

Bu hobide istenmeyen olaylar mutlaka oluyor. Hobinin bir parçası bunlar. Heliler düşer, pilotlar hata yapar, parçalar uçuşta bozulur. Bu hobiyle uzun süre uğraşırsanız bunların hepsiyle karşılaşırsınız. Bunlardan biri de tüm keyfinizi kaçıracak bir şey: Sıyrılmış bir vida ya da cıvata. Telaşlanmayın, genelde sıyrılmış bir vidayı helinize zarar vermeden çıkartabilirsiniz

SIYRILMIŞ CIVATALARI ÇIKARTMAK KOLAYDIR.

Bir vidayı ya da cıvatayı sıyırdıysanız şanslısınız. Kolayca çıkartabilirsiniz. Sıyrılmış yıldız bir vidayı kargaburun yoluyla kafasından tutarak gevşetebilirsiniz. Bu işe yaramazsa Dremelinizin kesici ucunu kullanıp vidanın kafasında yuva açın. Daha sonra düz tornavida ile açılan yuvayı kullanarak vidayı çıkartın.

Alyan başlı vidaları da yukarıdaki iki yöntemle de çıkartabilirsiniz. Ya da vidadan bir büyük alyan anahtarı ile de çıkartmayı deneyebilirsiniz. Örneğin normalde vida için 1.5 mm alyan kullanıyorsanız 1/16 inçlik bir alyan anahtarı kullanarak çıkartabilirsiniz.

Bunların hiç biri işe yaramıyorsa son çare olarak vidanın kafasını kesin. Kafa kesilince ortaya bir kaç milimetre yiv ortaya çıkacaktır. Kilitli bir pense ile vidayı sıkıca tutarak gevşetip çıkartmayı deneyin.

VİDA KIRILDI NAAPAYIM ?

Bazen vidanın kafası komple kırılır ve vidanın tamamen yuvanın içinde bıra- kır. Bu gibi durumda ne yapmamız gerekir ? Parçayı komple çöpe atıp yenisiyle değiştirmek mi gerek? Aslında bu da bir çözüm, hatta parça ucuz ise en iyi çözüm de diyebiliriz ama parçayı tekrar kullanmal istiyorsanız vidayı çıkartmanın yolları yok değil.

ÇIKARTMA METODU 1: VİDA ÇIKARTICI SETİ YA DA MATKAP UCU

Kırılmış vidaları sökmek için en iyi alet vida çıkartma setidir. Vida çıkartma seti aslında vida yivlerinin tam tersine yivlere sahiptir ve vidaya “içeriden” tutarak çıkartır. Vida çıkartma setini Koçtaş, Bauhaus gibi inşaat malzemesi satan yerlerde rahatlıkla bulabilirsiniz. Vida çıkartma setini kullanmak için önce kırılmış vida üstünde maktapla bir delik açmanız gerekiyor. Deliğin çapı vida çıkartma ucunun kalınlığına bağlı olarak değişir. Delme işi dikkat edilmesi gereken bir işlemdir. Delik vidanın tam merkezinde olmalı ve vidanın çeperlerine fazla yaklaşmamalıdır. Delik açıldıktan sonra vida çıkartma ucunu deliğe yerleştirin ve yavaşça saat yönü tersine çevirin ve vidayı gevşetin. Vidada thread lock varsa vidayı biraz ısıtın.

Vida çıkartma ucunu kullanırken çok dikkatli olmanız gerekiyor. Uçlar esnek olmayan metalden yapılmıştır ve bu yüzden kırılgandırlar. Ucu yavaşça çevirin ve dik tutmaya çalışın. Yanlara doğru kayarsa kırılabilir. Vida dönmeye başlamazsa kuvvet uygulamayın. Ucu vidanın içinde kırarsanız vidayı çıkartamayabilir ve vidanın bağlı olduğu parçayı komple değiştirmek zorunda kalabilirsiniz.

Piyasada ters yivli matkap uçları da satılmakta.Bunlar hem delme hem de vida çıkartma işini aynı anda yapıyorlar. Bu ters yivli uçları matkapla saat yönünün tam tersine döndürürsünüz. Uç vidayı delerken aynı anda vidayı tutar ve dışarı çıkartır. ben bugüne kadar bu matkap uçlarıyla tek başına vidayı çıkartmayı başaramadım. ama başaran arkadaşlarım da yok değil.

METOD 2: EPOXY

Vida çıkartma setiniz yoksa ya da vidanin yeri bu uçları kullabileceğiniz bir yer değilse epoxy methodunu deneyebilirsiniz. Uygulaması basittir, Yeni, bir vidanın başını kesin, Epoxy’ i karıştırıp kırık vidayı yeni vida başına yapıştırın.. Yanlız dikkat edin karışım sadece vidanın üstünde kalsın. Ana parçaya ve vidanın yivlerine bulaşmasın, bulaşırsa da hemen temizleyin. Gece kurumaya bırakın. Kuruduktan sonra alyan anahtarıyla vidayı sökün. Bu method çok sıkılmamış vidalar için geçerlidir unutmayın.

METOD 3: DREMEL ve DÜZ TORNAVİDA

Bu metod sıyrılmış kafasız vidaları sökmek için hızlı ama riskli bir metoddur. Dremelin kesici ucunu biryerlere sürterek iyice küçültün. Ne kadar küçük olursa o kadar iyidir. Küçültülmüş dremel ucunu vidaya yuva açmak için kullanın. Dikkat etmeniz gereken vidanın bağlı olduğu parçaya zarar vermemeniz. O yüzden bu metodu zarar görebilecek parçanın bu zarardan performansının etkilenmeyeceğinden emin olduğunuzda uygulayın. Daha sonra düz tornavida ile vidayı sökün. Vidada thread lock varsa sökmeden önce vidayı ısıtın.

HİÇ BİRİ İŞE YARAMADIYSA

Anlattığımız üç yöntem de işe yaramadı ve hala sıyrık vidaya bakıyorsanız telaşlanmayın o inatçı vidayı çıkartmak için bir kaç yöntem daha var. Vidanın bağlı bulunduğu parçayı direk çöpe atarak bir zahmetten kurtulabilirsiniz. Parçanız pahalıysa bir torna dükkanında usta ellere bırakabilirsiniz. Son olarak da vidanın bulunduğu yuvayı tamamen delip vidayı yokettikten sonra Helicoil vida yuvası tamir setiyle açtığınız deliği tamir edebilirsiniz.

BU DURUMA DÜŞMEMEYE ÇALIŞIN

Bütün bu anlattıklarımızdan daha iyi bir yol daha var: Bu duruma düşmemek.

Sıyrılmış vidalardan korunmak aslında kolaydırŞ Düzgün alet edevat kullanmak. Model helikotperlerde kullanılan standart yıldız vidalardan değildir. JIS (Japon Endüstri Standartları) a göre üretilmiştir. Kendinize JIS tornavidalarını edinmeye çalışın. Vidalara nasıl oturduklarına siz bile şaşıracaksınız.

Alyanlar ölçüleri ve kaliteleri değişiklik gösterir. Kaliteli ve tam oturan bir alyan seti edinin. Vida ile alyan arasında boşluk olması iyi değildir. Sıkı oturan bir alyan seti vidaların sıyrılma riskini minimuma indirir.

Vidaları sıyırmamak için bu dört kuralı mutlaka anımsayın:

1. Vidaları gerektiği kadar sıkın. Daha fazlası vidanın üstüne çok yük bindirir.

2. Vidaların kalitesinden şüpheliyseniz hemen değiştirin.

3. Bir kırımdan sonra mutlaka tüm vidaları kontrol edin. Vidadaki ufak bir eğilme bile vidayı zayıflatır.

4. Son olarak olması gereken yerlere olması gerektiği kadar thread lock kullanın. Unutmayın thread lock parçaları yapıştırmakta kullanılmaz, asıl amacı vidaların gevşemesini önlemektir.

SONUÇ

RC Heli yolculuğunuzun bir noktasında kırık bir vidayla yollarınız kesişecektir. Biraz sabır ve dikkatle o helinizi o inatçı vidadan zarar vermeden kurtarabilirsiniz. Her ne kadar sıyrık vidaları çıkartmak keyifsiz bir deneyimse de doğru seçilen aletlerle tamir zamanınızı minimuma indirebilir ve helinizi kısa bir süre içinde tekrar uçurabilirsiniz.