Lİ-PO PİLLER HAKKINDA BİLMEK İSTEDİKLERİNİZ 

Yazan: T. Cenk SARIUÇAK

 Li-Po pillerin RC dünyasına kazandırdık- ları tartışılmaz. Hafiflik, güç, fiyat-performans ve şarz süresi kategorilerinde çoğu pilleri gerde bırakmış durumda. Tabi bir de madalyonun öbür yüzü var. Li-Po piller diğer pil tipleri kadar güvenli değiller. Li-Po pilleri hem kullanırken hem de şarz ederken dikkat edilmesi gereken bir çok nokta var. Bu bölümümüzde hem bunlardan hem de size faydalı olabileceğini düşündüğümüz bazı konulardan bahsedeceğim.

Sıcaklık Lityum Polimer Pilleri Etkiler mi ?

Evet lityum polimer piller sıcaklıktan etkilenir. Bütün piller kimyasal reaksiyon sonucunda elektrik üretir ve düşük sıcaklık bu kimyasal reaksiyonun hissedilir derecede yavaşlamasına neden olur. Lityum polimer pilleri düşük ısılarda kullanarak zarar vermezsiniz ama gözle görülür bir performans düşüklüğü hissedersiniz. Li-Po pillerinizi dondurmak genelde tavsiye edilmez. Bu yüzden kış günlerinde pilinizi serin ve kuru bir ortamda muhafaza ediniz.

“3S4P” Ne Demek ?

Her Lityum Polimer pil hücrelerden oluşur. Bu hücreler seri ve paralel olarak birbirine bağlanır. Seri bağlanan hücreler (artı eksiye) pilin top- lam voltajını artırırken paralel bağlanan hücreler kapasiteyi artırırlar. Bir “3S4P” pilde 3 hücre birbirine paralel bağlanırken her 3 hücreden oluşan 1 grup (toplam 4 grup)da birbirine 4 kere paralel bağlanır. Bu pilde toplam 12 hücre vardır. Bütün 3S pillerde seri olarak bağlanan pillerin sayısı ve voltajı aynıdır.

Tahmini ucuş süresini nasıl hesaplarım ?

Aracınızın tahmini uçuş süresini hesaplamak için bir kaç veriye ihtiyacınız var. Motor çektiği güç (amper) Pilin verdiği güç (saat başına düşen güç değeri, amper cinsinden) Bu bilgileri edindikten sonra asağıdaki formül ile tahmini uçuş süresini hesaplayabilirsiniz: Zaman (saat)= pilin mAh değeri (amper biriminden) / motorun çektiği güç (amper biriminden) Pilin verdiği güç değerinin amper olması gerekmektedir. Bunun için pilinizin mAh değerini 1000’ e bölmeniz gerekmektedir. Tabi tahmini uçuş saatini dakika olarak isteyeceğinizden formülden çıkan sonucu 60 ile çarpmanız gerekmektedir. Örnek vermek gerekirse 33.5 amper çeken bir motor ve 5000 mAh bir piliniz var ise: Zaman = 0.5 / 33.5= 0.149 . Dakikaya çevirmek için 0.149x60= 8.95 dakika. Bu tahmini uçuş süresidir. Bu süreyi geçerseniz pilinize zarar vermiş olursunuz. Güvenli bir uçuş süresi istiyorsanız Li-Po pillerinizi %80 kapasiteden daha düşük kullanmayınız. Yani formülden çıkan dakikayı 0.8 ile çarpın ve çıkan uçuş süresini aşmamaya dikkat edin.

“C” Değeri Ne Demektir ?

“C” değeri belirli bir güç çekiminde Li-Po pilinizin ne kadar zamanda biteceğini gösteren değerdir. Örnek vermek gerekirse 1C de boşalan bir pil 1 saatte biter, 2C de boşalan pil yarım saatte biter. 4000 mAh lik bir pil 4000 mA ile boşalırsa 1 saat sonra biter ve 1C oranında boşalmış olur.

RC araçlarımı NiCd ya da NimH DEN Li-Po’ ya çeviriyorum. Nelere ihtiyacım var?

Bu kullandığınız ESC ye bağlıdır.ESC nizde “Li-Po ile kullanılabilinir“ ibaresi var ise hiç bir şeyi değiştirmeden Li-Po pillere geçiş ya- pabilirsiniz. ESC niz Li-Po pilleri desteklemiyorsa Li-Po piller için üretilmiş yeni bir ESC almanız şart demektir.

Li-Po Piller’ in Ömrü Kaç Şarzdır?

Bu sorunun kesin bir cevabı yoktur. Li-Po pillerin ömrü nasıl kullanıldıklarına bağlıdır. Sürekli olması gerekenden fazla kullanıp ve şarz ederseniz ya da C değerinden fazla akım çekerseniz ömrü kısa olur. Pillerinizi olması gerektiği gibi kullanıp üreticinin yazdığı kullanım kılavu- zundaki talimatlara uyrasanız en az 300 şarz dayanacaklardır.

Pilleri Uzun Süreli Saklamak Performansını Etkilediği Doğru mu ?

Evet doğru. Pilinizi nasıl uzun süreli sakladığınız kapasitesini önemli ölçüde etkiler. %100 şarzda ve minimum voltajda saklamamalısınız. Her iki durumda da piliniz içeriden paslanır ve zamanla kapasitesi düşer. Uzun sureli saklamanın en iyi yolu %50 şarzlı halde, serin ve kuru bir ortamdadır.

Minimumdan Daha Fazla Kullanılmış Pili Tamir Etmenin Bir Yolu Var mı ?

Hayır. Bazı şarz aletlerinin ve ayarların böyle pilleri mucizevi şekilde tamir ettiği söylense de hiç bir şarz cihazı minimum voltajdan daha fazla kullanılmış bir pilin içinde meydana gelen kimyasal reaksiyonu geri çeviremez.

Yapılması gerekenler:

-Sadece Li-Po pilleri şarz edebilen şarz cihazlarını kullanın. Başka tip şarz cihazını kullanmak yangınla sonuçlanabilir.

-Li-Po pillerin Ni-Cd piller gibi hafızaları yoktur. O yüzden rahatlıkla bitmeden şarz edebilir ya da tam bitirmeyebilirsiniz.

-Li-Po pillerinizi uzun süre kullanmayacaksanız en azından yarım şarz olmuş şekilde şarz edin. Li-Po piller zaman geçse bile performanslarını korurlar. Ni-Cd pillerden çok daha iyidirler bu konuda ve şarz etmeniz de gerekmez.

Yapılmaması gerekenler:

- Li-Po pillerinizi tamamen bitirmeyin. Bir çok ESC’ nin Li-Po pilleri korumak içim “voltage cut-off” özellikleri vardır. Yani pilin voltajı belli bir değerin altına düştüğünde otromatik olarak elektriği keser. Hiç bir zaman pilinizin en düşük voltaj değerinin altına düşecek kadar kullanmayın. Yoksa pilinize zarar verirsiniz.

- Bir kırım yaşadıysanız ve piliniz fiziksel bir zarar gördüyse pilinizi kırımdan hemen sonra arabanıza ya da einize koymayın. Zarar görmüş pilin içinde kimyasal bir reaksiyon başlamış olabilir ve yangına sebep olabilir. En az bir saat pilinizi yangından korumalı güvenli bir yerde bırakınız.