NİTRO MOTORLARI ANLAYALIM

Yazan: Chuck Bassani (RC Heli Magazine)

Tercüme: T. Cenk Sarıuçak

RC helikopterin icadından bu yana yakıtla çalışan motor dünyanın her yerinde RC heli pilotlarının helikopterleri için seçtiği güç kaynağı olmuştur. Son yıllarda elektrik motorlu helikopterler popülerlik kazanmış olsalar da, bir çok pilot için yakıtlı motorların gücü, kokusu ve cazibesi bu motorları seçmelerini sağlamıştır. Heli Anatomisinin bu bölümünde nitro yakıt kullanan helikopter motorlarını yakında inceleyeceğiz. İki zamanlı motorların iç yapısına bakacağız çünkü kullanılan helikopter motorlarının çoğu iki zamanlı olanlardır.

KRANK MİLİ - “Krank” olarak da bilinir. Krank mili pistonların yukarı-aşağı hareketlerini dönen harekete çeviren parçadır. Bu dönme sayesinde dişliler harekete geçer ve helikoptere güç sağlanmış olur. Krank mili içi boş, çelik ve silindir biçiminde bi parçadır. Milin bir ucunda soğutma fanını monte etmek için bir aparat bulunur. Diğer ucunda ise “offset pin” (krank pin de denir) bulunur. Bu pin birleşme çubuğuyla eşleşir ve krank pinini dengeleyecek karşı bir ağırlık oluşturur.

KRANK MİLİ RULMANLARI - Nitro motorlarda krank mili önüne yakın tarafa monte edilmiş iki adet rulman tarafından desteklenir. Milin en önündeki rulman genelde kapalı bir rulmandır. Bu rulmanın kapakları genelde metal ya da komposit materyalden yapılmıştır. Arkadaki rulman ise genelde açık rulmandır ve bilyaları motor içinden geçen yağ ve yakıta bulanır.

PİSTON KOLU- Birleşim kolu krank milini pistonlara bağlayan uzun metal bir koldur. (Bazen “con rod” olarak da adlandırılır). Bu kol prinç gibi yumuşak maddeden yapılmış bir rulman ihtiva eder. Kolun iki yuvarlak ucunda ise küçük birer delik bulunur. Bu delikler yakıt/yağ karışımını rulmanlara aktararak yağlanmasını sağlar.

PİSTON - Asıl işin yapıldığı bölümdür. Piston silindirin içinde yukarı aşağı giden metal bir “kapaktır”. Piston krank mili ve birleşim kolu saye-sinde yukarı aşağı hareket eder. Piston bu yukarı-aşağı hareketiyle silindirin içindeki hava/yakıt karışımını sıkıştırır ve bu karışım daha sonra buji yardımıyla ateşlenir. Karışım ateşlendikten sonra yanma işlemi yakıt buharının genleşmesini sağlar ve pistonu silindir boyunca aşağı iter, piston da birleşim kolunu, iter. Birleşim kolu da krank milinin dönmesini sağlar. Böylece helikopterin hareketi gerçekleşmiş olur. Bazı motorlarda piston bileziği kullanılır. Bu bilezik yuvarlak metal bir parçadır ve dıştan pistonu sarar. Böylece piston silindir yuvasına sıkı bir şekilde oturur. Bazı motorlarda piston bileziği bir conta vazifesi görür.

 WRIST PIN - Wrist pin pistonun hemen altındadır. ve pistonu birleşim koluna bağlayan metal bir şafttır. Wrist pin birleşim koluna iki dairesel klip ile bağlanır. Bu kliplere “wrist pin klibi” denir.

SİLİNDİR GÖMLEĞİ - Silindir gömleği pistonun içinde hareket ettiği metal bir silindirdir. Gömlek silindir bloğunun içine preslenme ile monte edilmiştir. İki görevi vardır. Birincisi yakıtın sıkştırılıp yandığı yerdir. İkincisi ise silindir, transfer ve egzost bölümlerinin montajını birleştiren parçadır.

TRANSFER VE EGZOST ÇIKIŞI - Silindir gömleğinin iç kenarlarında bir takım kesilmiş delikler vardır. Bu deliklerin bazıları “transfer çıkışı” olarak adlandırılır. Bunlar motor silindirinin yivleriyle eşleşirler ve kranktaki yakıt karışımının silindirin içine akmasını sağlarlar. Geri kalan delikler ise “egzost çıkışı” olarak adlandırılırlar. Bunların görevi ise yanmış yakıt karışımının silindir dışına atılmasıdır. Piston silindirin içinde yukarı aşağı hareket ettikçe bu çıkışları belirlenen zamanlarda açar ve kapar. Bu zamanlama da motorun ne kadar güç ve performans sağladığını belirler.

BUJİ - Helikopterdeki bujiler otomobillerdeki bujilerle aynı prensipte çalışırlar. Buji yüksek ısı vererek yakıt/hava karışımının patlamasını sağlar. Farklı ısı değerleri olan buji kullanarak motorunuzun performansını kendi ihtiyacınıza göre ayarlayabilirsiniz.

SİLİNDİR KAFASI - Silindir kafası silindirin üstüne monte edilen ve motorun montajını tamamlayan tek parçadan oluşan metal bir parçadır. Silindir kafasının dışında kanatçık benzeri şekiller motorun soğumasına yardımcı olurlar. İçinde ise kubbe şeklinde oyuklar vardır. Bu oyuklar ateşleme çemberini oluştururlar.

KRANK KAPAĞI - Motorun en görünen parçasıdır. Genelde aluminyum alaşımdan tek parça olarak üretilmiştir ve silindiri çepeçevre sarar. Ayrıca krank kapağı motorun bütün bileşenlerini içinde barındıran ya da parçaların montelendiği parçadır.

ARKA KAPAK - Krank kapağının arkasına conta ile monte edi- len ve motorun izolasyonunu tamamlayan parçadır. Arka kapağın fonksiyonu krank kapağının arka bölümünü kapatmak ve karbüratörden gelen yakıt/hava karışımını silindirden yukarı ateşleme odasına çıkmasını sağlamaktır. Bu karışım daha sonra burada ateşlenir ve güç üretir.

KARBÜRATÖR- Karbüratörün görevi helikopter yakıtını hava ile doğru oranda karıştırmak ve bu karışımı motora yollamaktır. Böylece motor da güç üretmiş olur.